Sorular ve Cevaplar
Menopoz, her kadının yaşamında yer alan önemli bir dönemdir. Kısa bir süre öncesine kadar, menopoz hakkında yakın arkadaşlarıyla bile konuşmaya çekinen kadınlar, artık yaşamlarının bu önemli dönüm noktasıyla ilgili daha çok bilgi sahibi olmak istiyorlar. 'Menopoz nedir?','Hormon Replasman Tedavisi nedir?' gibi sorulara yanıt arıyorlar.
Klimakterik dönemde vücudunuza neler olur?
Menopozun ilk belirtileri nelerdir?
Menopoz belirtileri her kadında aynı şiddette mi olur?
Menopoz, kişiliğimi ve karakterimi değiştirecek mi?
Menopoz belirtileri ne kadar sürer?
Menopozun uzun vadede beni etkileyecek önemli sonuçları nelerdir?
Menopoz ve kalp hastalıkları arasındaki ilişki ne ölçüdedir?
Danışmak yada tedavi olmak için doktora ne zaman başvurmalıyım?
Hormon Replasman Tedavisi nedir?
HRT tüm kadınlarda önerilir mi?
Tüm kadınlarda kemik erimesi olur mu?
Bende osteoporoz gelişme riski nedir?
Osteoporoz önlenebilir mi?
Osteoporoz riski altında olup olmadığımı nasıl öğrenebilirim?
Osteoporoz tedavisine ne zaman başlanmalıdır?
HRT doğurganlığı geri getirir mi?
Histerektomi (rahmin cerrahi yolla alınması) geçirmişsem ne olacak?
Vajinal tahriş yada kuruluk için ne yapmalıyız?
HRT'nin yan etkileri var mı?
HRT sırasında kilo alır mıyım?
Ya kanser riski?
Düşük Doz Hormon Replasman Tedavisi nedir?
HRT'nin yaşam kalitesine etkisi nedir?
Son yıllarda Menopoz hakkında neler konuşuluyor?
Klimakterik dönemde vücudunuza neler olur?
Ergenlik döneminde yumurtalıklar, iki dişilik hormonu üretmeye başlar: Östrojen ve progesteron. Bu hormonların içinde en önemli olanı östrojendir. Ergenlik döneminde, östrojen hormonu, göğüslerin gelişmesini uyarır ve rahmi doğurganlığa hazır hale getirir. Aynı zamanda yumurtanın devamlılığını sağlar. Yumurta döllenmeyince meydana gelen adet dönemlerinde, bu iki dişilik hormonunun düzeyi yükselir ve sonra düşer. Klimakterik dönemde, yumurtalıkların östrojen ve progesteron üretimi azalır ve zamanla sona erer. Bu, kadının artık adet görmeyeceği ve gebe kalamayacağı anlamına gelir.
Başa Dön
Menopozun ilk belirtileri nelerdir?
Bir kadın, son adetini görmeden önce yumurtalıklar progesteron üretimini yavaşlatır. Adetler düzensizleşir, östrojen yapımı yavaşlar. Kadın vücudunda yaşanan bu olaylar sonucu, bir takım sıkıntılar baş gösterir: Gece terlemeleri, sıcak basmaları, gerginlik ve halsizlik hissi bunların başındadır. Bir çok kadın, dikkatini toplayamama ve unutkanlıktan yakınır. Bu durum, kadının mesleki performansını ve sosyal ilişkilerini açık bir şekilde etkiler. Östrojen eksikliği, bir süre sonra vajinanın nemliliğini yitirmesine ve kurumasına yol açar. Vajina kuruluğu yada tıp dilinde vajinal atrofi adı verilen bu durum, cinsel ilişki sırasında ağrıya yada kanamaya neden olur. Ama olumlu olan bir şey var ki, o da artık günümüzde bu sorunların çaresinin bulunmuş olmasıdır.Östrojen ve progesteron hormonlarının kaybolmasıyla ortaya çıkan belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz:
Fiziksel Belirtiler:
Sıcak basması, gece terlemeleri, uykusuzluk, dikkatini toplayamamak, vajinal kuruluk ve ağrılı cinsel ilişki
Duygusal Belirtiler:
Ruhsal değişiklikler, çabuk sinirlenme, gerginlik, depresyon, cinsel isteksizlik
Başa Dön
Menopoz belirtileri her kadında aynı şiddette mi olur?
Hayır. Her üç kadından birinde hiç sorun çıkmamakta yada belirtiler hafif seyretmektedir. Fakat diğerlerinde ortaya çıkacak sorunlar,
yaşam kalitesini
azaltacak şiddette olabilir. Kendini iyi hissetmeyen veya menopozun sağlığını nasıl etkileyeceğini merak eden kadınlar, mutlaka doktora başvurmalıdırlar.
Başa Dön
Menopoz, kişiliğimi ve karakterimi değiştirecek mi?
Menopoz, kişinin öz karakterini değiştirmez. Hatta, yaşamın diğer dönemleri gibi, menopoz da, duygusal ve zihinsel bir gelişme dönemi olabilir. Ancak menopoz, bir girdap ve duygusal kararsızlık dönemine de dönüşebilir. Menopoz dönemindeki kadının hayatında yaşamın bazı doğal süreçleri ciddi bunalımlar yaratabilir. Örneğin, çocuklarının büyüyüp, evlenip, evden ayrılmaları yada ebeveynlerinden birinin ölümü gibi.
Bu olaylar menopozal kadını ailenin diğer fertlerinden daha çok etkileyebilir ve ruh sağlığını bozabilir. Oluşan bu durum, aile içi ilişkileri de etkiler. Bu nedenle menopoz bir aile sorunudur. Bir çok kadın mesleki performanslarını ve sosyal hayatlarını etkileyen dikkat dağınıklığından dolayı, depresyona girebilir veya özgüvenini yitirebilir. Ancak tüm bu yaşananlara boyun eğmek gerekmez. Doktorunuzun da yardımıyla tüm bu sıkıntıları en hafif şekilde atlatabilirsiniz.
Başa Dön
Menopoz belirtileri ne kadar sürer?
Menopoz belirtilerinin ne kadar süreceğini önceden kestirmek güçtür. Kişiden kişiye büyük değişkenlik gösterir. Bazı kadınlarda belirtiler birkaç ay içinde kaybolur. Bazılarında ise on yıl yada daha uzun sürebilir. Ancak menopoz belirtileri ortalama 3 - 5 yılda ortadan kalkar.
Başa Dön
Menopozun uzun vadede beni etkileyecek önemli sonuçları nelerdir?
Menopozun uzun vadede ortaya çıkabilecek en önemli sonuçlarından biri, kemik erimesi adıyla da bilinen osteoporozdur. Kemik canlı bir dokudur. Menopoz sonrası ostrojenin eksikliği, kadınlarda, yaşıtı erkeklere göre kemiklerde daha hızlı bir mineral kaybına yol açar. Kemik kitlesindeki mineral kaybı sonucu, osteoporoz oluşur. Osteoporoza yakalanan bir kadının, sıklıkla el bileği veya kalça kemiklerinden biri kırılabilir. Bel kemiğinde çökme olabilir. Bir çok ileri yaştaki kadında görülen kamburluğun nedeni budur. Menopozun uzun vadede ortaya çıkabilecek önemli sonuçlarından bir diğeri de kalp ve dolaşım hastalıklarıdır. Östrojen eksikliği, kalp ve dolaşım sistemi hastalıklarına zemin hazırlar.
Başa Dön
Menopoz ve kalp hastalıkları arasındaki ilişki ne ölçüdedir?
Bugün dünyadaki menopozal kadınların ölüm nedenlerine bakıldığında, rahim yada göğüs kanseri vakaları, kalp hastalıklarının yanında çok düşük orandadır. Kalp ve dolaşım sistemi hastalıkları, menopoz sonrası kadınların ölüm oranlarında ilk sırayı tutmaktadır. Östrojen, kandaki kolesterol düzeyini düşük tutarak, kadınları kalp hastalıklarına karşı korur. Ancak menopozdan sonra, bu koruyucu etki kaybolur.
Başa Dön
Danışmak yada tedavi olmak için doktora ne zaman başvurmalıyım?
Menopoza bağlı belirtileri hissettiğinizde doktora danışmanız gerekir. Çağımızda menopoz belirtilerini tedavi eden seçenekler vardır ve yaşamının klimakterik döneminde, duygusal yada fiziksel açıdan sekteye uğradığını düşünen kadınlarda bu tedaviler etkilidir. Bir diğer önemli nokta ise, osteoporoza karşı risk altında olup olmadığınızı öğrenmenizdir. Çünkü osteoporoz, sessiz ve sinsi seyreden bir hastalıktır. Siz farkına varmadan menopozun erken dönemlerinde başlayan hastalık, kemik kaybının hızlanmasıyla belirginleşir. Osteoporoza karşı risk altında olup olmadığınızı ne kadar erken öğrenirseniz, önleme şansınız o kadar yüksek olur. Klimakterik dönem, her kadın için, yaşam kalitesi açısından son derece ciddiye alınması gereken bir dönemdir.
Başa Dön
Hormon Replasman Tedavisi nedir?
Hormon Replasman Tedavisi ya da kısaca HRT, menopoz öncesinde vücutta üretilen dişilik hormonlarını takviye etme veya yerine koyma tedavisidir. HRT, vücuttaki dişilik hormonları düzeylerini menopoz öncesi seviyelerine getirir. HRT ile, hem fiziksel, hem de duygusal sorunların kaybolmasının nedeni budur.
Başa Dön
HRT tüm kadınlarda önerilir mi?
HRT ihtiyacı tüm kadınların bireysel özelliklerine göre belirlenmelidir. HRT hem osteoporoz riski altında olan kadınlara, hem de menopoz sonucu yaşam kalitelerini azaltan sorunları olan kadınlara önerilmektedir. Ancak karar yine kadınındır ve bu karar doktorla birlikte verilmelidir. Herhangi bir tedavi yönteminde olduğu gibi, bu tedaviye başlamadan önce de, fiziksel ve jinekolojik muayeneden geçmeniz, doktorunuza ailevi özgeçmişinizi detaylı olarak vermeniz gerekmektedir.
Başa Dön
Tüm kadınlarda kemik erimesi olur mu?
Yaşlanma ile birlikte ister erkek, ister kadın olsun tüm insanların kemik kitlelerinde kayıplar olur. Ancak, osteoporoz, kadınlar açısından özel bir tehlike arz eder ve kadınlar daha çok risk altındadır. Tüm kadınların osteoporoz riski altında oldukları bilinmektedir. Osteoporoz risk faktörlerini öğrenmek için tıklayınız.
Başa Dön
Bende osteoporoz gelişme riski nedir?
Yetmiş yaşın üzerindeki kadınların % 50'sinden fazlasının bir yada bir kaç kemiğinin osteoporoz nedeniyle kırıldığı bilinen bir gerçektir. Yine de bu, osteoporozun kaçınılmaz bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Osteoporoz gelişme riskini belirleyen testler mevcuttur. Bu testler sonucu, yüksek risk altındaysanız tedavi önerilmektedir. Önemli olan, osteoporoz ciddi bir sorun haline gelmeden koruyucu tedaviye başlanmasıdır. Kemik kitlesi kayıpları HRT ile yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Zamanında başlanırsa HRT, osteoporoz gelişimini önleyebilir.
Başa Dön
Osteoporoz önlenebilir mi?
Evet. Dengeli beslenen, sigara içmeyen ve egzersiz yapan kadınlar osteoporozu kendiliğinden önleyebilirler. Ancak bazı kadınlarda bu çabalar da yeterli olmaz. Yüksek risk grubu olarak tanımlanan bu kadınlarda HRT, osteoporoz gelişimini etkin bir şekilde önleyebilir. Bununla birlikte, HRT koruyucu bir tedavidir. Hastalığı kesin olarak ortadan kaldırmaz. Bu durum, doktorunuz önerdiği sürece tedaviye devam edilmesi gerektiği anlamını taşır. Tedavi erken kesilirse, kemik kitlesi kayıpları yeniden başlar.
Başa Dön
Osteoporoz riski altında olup olmadığımı nasıl öğrenebilirim?
Özel görüntüleme cihazları, iskeletinizin değişik kısımlarından görüntüler alarak, kemik kitlenizi ölçebilir. Uzmanlar tarafından yapılacak kan ve idrar tahlilleri de kemik mineral kayıp hızları hakkında bilgi verebilir. Bazen bir test yeterli olabilir, ama zaman içerisinde kemik mineral kayıp hızının sürekli kontrol altında tutulması için bir çok test yapılabilir.
Başa Dön
Osteoporoz tedavisine ne zaman başlanmalıdır?
Kemik kitlesi hızla kaybolan kadınlarda tedaviye, mümkün olduğunca çabuk başlanması büyük önem taşır. Tedavi, daha fazla kemik kitlesi kaybını önleyebilir, ancak kaybedilmiş olan kemik kitlesini yerine getirmez. Bu nedenle kemik kitlesi kaybının hızlı olduğu kadınlarda tedaviye erken başlanması önerilmektedir.
Başa Dön
HRT doğurganlığı geri getirir mi?
Adetleri tamamen kesilmiş kadınlarda HRT'ye başlanması doğurganlığın geri geleceği anlamını taşımaz. Yani bu kadınlar HRT ile gebe kalamaz. Menopozdan önce, adetleri düzensiz de olsa devam eden kadınlar ise gebe kalabileceklerinden, ek bir doğum kontrolü yöntemi kullanılmalıdır.
Başa Dön
Histerektomi (rahmin cerrahi yolla alınması) geçirmişsem ne olacak?
Histerektomi geçiren kadınlarda menopoz sorunları daha erken ortaya çıkabilir. Eğer yumurtalıklar da alınmışsa menopoz derhal başlar. Bu tarz ameliyat geçiren kadınların, adet kanamaları veya rahim kanseri konularında kaygılanmasına gerek yoktur. Zira rahim olmadığından rahim kanseri de gelişemez. Histerektomi geçiren kadınlarda sadece östrojen tedavisi önerilmektedir. Progesterona gerek yoktur.
Başa Dön
Vajinal tahriş yada kuruluk için ne yapmalıyız?
Östrojen eksikliği ve kaybı, vajinal kuruluğa ve tahrişe neden olabilir. Vajinal atrofi adı verilen bu durum ağrılı cinsel ilişkiye yol açabileceği gibi idrar yolunda bir takım sorunları da beraberinde getirebilir. Sadece vajinal atrofiden şikayet eden kadınlar için lokal vajinal tedavi seçenekleri vardır. Tedavinin dozu ve süresi konusunda doktora danışmak gerekmektedir.
Başa Dön
HRT'nin yan etkileri var mı?
Günümüzdeki düşük doz HRT'lerde yan etkiler nadirdir ve geçicidir. Örneğin, bazı kadınlarda göğüslerde şişkinlik ve hassasiyet, başağrıları, bacaklarda kramplar, zaman zaman uyuşukluk ve bulantı olabilir. Bu etkiler genellikle 3 ay içinde geçer. Geçmezse doktorunuza danışmalısınız. Eğer 3 aylık HRT sonrası düzensiz kanamalarınız artarak devam ederse, doktorunuza danışmanız gerekir. Doktorunuz başka bir tedavi yada doz önerebilir.
Başa Dön
HRT sırasında kilo alır mıyım?
Hayır. Kadınların % 50'sinden fazlası menopoz sonrası kilo alır. Bunların % 20'sinde 10 kilonun üzerinde kilo artışı olur. HRT, bu tarz kilo artışlarını engeller. Bununla birlikte, tedavinin ilk ayı içinde bazı kadınların vücudu su toplayabilir. Bu durum genellikle 3 ay içinde sona erer.
Başa Dön
Ya kanser riski?
Kanser, haklı olarak bütün kadınların en büyük kaygısıdır. Sadece östrojenin uzun süreli kullanımı halinde rahim kanseri riskinin arttığı bilinen bir gerçektir. Tedaviye progesteron ilavesinin nedeni de budur. Progesteron takviyesi, kanser riskini, toplumun geneli için söz konusu olan riskin altına düşürür. Uzun süreli HRT'nin meme kanserine yol açabileceği tartışılırken, şu anki bilgiler doğrultusunda kısa süreli HRT’nin (4-5 yıl) meme kanseri açısından güvenli olduğu düşünülmektedir. Ancak bilimsel araştırmalar, günümüzdeki düşük doz tedavilerin, meme hassasiyetini ve yoğunluğunu azalttığını göstermektedir.
Başa Dön
Düşük Doz Hormon Replasman Tedavisi nedir?
Hormon Replasman Tedavisi, menopozun çeşitli basamaklarında oluşan klimakterik semptomların tedavisi için birinci seçenektir. Bugünlerde kadınlar, klimakterik şikayetlerle birlikte yaşadıkları fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklarının tedavisi için; daha iyi tolere edilebilen, etkin ve güvenli bir seçeneğe sahipler: Düşük Doz Hormon Replasman Tedavisi
Yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlar ve menopoz tedavisi uygulayan hekimler, HRT’ye erken dönemde düşük doz ile başlanması ve düşük doz ile devam edilmesinin, tedaviye uyumu ve yaşam kalitesini artıracağını belirtmektedirler. Yaşam kalitesi, 21. yüzyılda yaşayan ve yaşam beklentisi artmış kadının gelecek günlerini daha sağlıklı ve iyi hissederek geçirmesini ifade etmektedir.
Başa Dön
Yaşam Kalitesi
; bireysel sağlık ve iyilik hali için önemli bir faktördür.
Hormon Replasman Tedavisi'nden beklenen önemli tedavi hedeflerinden biri de yaşam kalitesindeki iyileşmedir. Eğer tedavi tipik klimakterik şikayetlerin yanında uykusuzluk, huzursuzluk, depresyon, sinirlilik gibi günlük yaşamı etkileyen rahatsızlıkları da gideriyorsa, gelecek günlerin daha kaliteli yaşanması kaçınılmazdır. Yapılan çalışmalarda bu semptomların giderilmesi için 4 ila 5 yıllık bir tedavinin yeterli ve güvenli olduğu saptanmıştır. Ancak osteoporoz, osteoporoza bağlı kırıklar, kolon kanserinin önlenmesi için daha uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç olduğu da bilinmektedir. Kısa veya uzun süreli tedavinin kararı, tedaviyi alan kadının bireysel ihtiyaçları ve riskleri değerlendirilerek verilmelidir. Bireysel risklerin düşük olduğu kadınlarda, HRT ’nin avantajları risklerin üstüne çıkmakta ve kadının kaliteli yaşlanmasını sağlamaktadır. Günümüzde Düşük Doz Hormon Replasman Tedavisi, tedavi ihtiyaçlarına cevap verebilecek tüm olumlu etkilere sahiptir.
Başa Dön
Son yıllarda menopoz hakkında neler konuşuluyor ?
WHI (Kadın Sağlığı İnisiyatifi) çalışması sonuçlarının değerlendirilmesi
HRT’nin tipik menopozal semptomlar üzerine etkisi tartışılmazdır.WHI çalışmasının sonuçları kadınlarla doktorları arasında önemli bir güven sorunu yaratmıştır. Dünya çapında, menopoz konusunda fikir lideri olan hekimler bu sonuçları şu şekilde değerlendirmektedir;
WHI çalışması normal olarak HRT başlanan kadınlardan çok, daha yaşlı kadınlarda yapılmış bir çalışmadır. Amacı, HRT’nin kalp-damar hastalığını önleyip önlemediğini göstermektir ve kadınların erken dönemde rahatsızlık duyarak hekimlerine başvurduğu menopozal semptomlar üzerindeki etkinliği değerlendirmemektedir. Halbuki yapılan pazar araştırmaları, sıcak basması, gece terlemesi ve diğer rahatsız edici menopozal belirtilerin kadınların HRT’ye başlaması için 1. sıradaki sebepler olduğunu göstermektedir.
WHI çalışmasında yalnızca tek bir HRT ürünü denenmiştir (konjuge östrojen ve MPA kombinasyonu). Tek bir üründen elde elden sonuçların diğer HRT preparatlarına yansıtılmasını destekleyen herhangi bir kanıt yoktur. Çalışmada kullanılan ürün tüm hastalara, hastaların bireysel ihtiyaç ve özelliklerine bakılmaksızın eşit dozda verilmiştir. Çalışmada düşük dozların sonuçları değerlendirilmemiştir.
Çalışma, planlanandan erken bir zamanda meme kanseri riskinin tedavi alan grupta almayan gruba oranla artması nedeniyle durdurulmuştur. Bilimsel açıdan bakıldığında, meme kanseri riski diğer çalışmalardan elde edilenlere benzemektedir ve anlamlı olarak farklı değildir. Çalışmada artan meme kanser riski 10.000 kadın için yılda 8 kadını ifade etmektedir.
Konu ile ilgili fikir liderleri, HRT’nin bireyselleştirilerek, kişiye uygun tedavi yöntemlerinin seçilmesi ve düşük doz ile tedaviye başlanması konusunda birleşmektedirler.
Başa Dön
Menopoza boyun eğmeyin. Yaşam sizin. İstediğiniz şekilde yaşayın. Bugünün kadınları, geçmişe göre çok daha şanslı sayılabilir. Artık menopoz sorunları HRT ile kolayca aşılabilmektedir. Ancak bu tedaviye başlanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalı, HRT ve menopoz hakkında yeterli bilgiye sahip olmalısınız. Bu konudaki bilgileriniz ve tecrübeleriniz arttıkça, kendinizi daha iyi hissedecek ve daha mutlu yaşayabileceksiniz.
Unutmayın, zamanın da ilacı var. Yeter ki, menopozun bir hastalık değil, bir geçiş süreci olduğunu kabul edin ve keyfinize bakın.
|